ni Alvin Buenaventura ng FILCOLS
Universal ang Copyright
Ayon sa Universal Declaration of Human Rights (Article 27:2)
Lahat ay may karapatan na mabigyang-proteksiyon ang kapakanang moral at materyal bunga ng alinmang produksiyong pang-agham, pampanitikan, o pansining na siya ang may-akda.
Ang human rights ay universal. Ibig sabihin, lahat ng tao sa lahat ng sulok ng mundo ay pantay-pantay, may angking dignidad, may laya, at may mga karapatan.
Dahil universal ito, lahat ng gobyerno ay may tungkulin na ipatupad ito sa kanilang mga bansa at i-promote ang pag-aaral at pagrespeto sa mga ito.
Paano ang copyright? Wala naman ang salitang ito sa UDHR.
Totoong wala ang salitang copyright sa UDHR dahil ito ay isang legal term o salitang nilikha para madaling maintindihan ang batas. Pero nakapaloob sa Artikulo 27.2 ang laman ng copyright.
Ano ang copyright? Ito ay ang karapatan ng mga may-akda na mabigyang-proyeksiyon ang kanilang mga kapakanang moral at materyal.
Saan nagmumula ang mga kapakanang moral at materyal? Ito ang bunga ng mga produksiyong (gawa o akda) pang-agham, pampanitikan, o pansining.
Kapakanang moral? E, ano naman ang implication nito? Ibig sabihin ang may-akda, ay may moral na kapakanan sa isinulat niyang nobela. Siya lang ang may karapatang magsabi kung pangalan nga niya ang ilalagay bilang tagapaglikha ng akda. Puwede rin siyang gumamit ng pen name, kung gugustuhin niya. Walang puwedeng magdesisyon tungkol dito kundi ang may-akda.
Kapakanang materyal? E, ano naman ito? Ibig sabihin, ang may-akda lang ang may karapatan sa kikitain mula sa kanyang nobela. Dahil siya ang may karapatan, nasa kanya rin ang kapangyarihan na ilipat ito sa publisher para i-publish ang nobela niya. At ang kasunduan ng may-akda at publisher ay nagiging formal sa pagpirma nila sa isang kontrata. Sa kontrata nakasaad kung papaano ang hatian ng royalty, mga future version o anyo ng nobela at marami pang iba.
Ganito rin ang siste para sa mga nagsulat ng librong pang-agham, o sa taong nagpinta ng landscape, o sa taong nag-sculpture sa marmol.
At dahil kasali sa UDHR ang kapakanang moral at materyal ng may-akda o copyright, ito ay universal din tulad ng human rights.
Ibig sabihin, lahat ng may-akda sa lahat ng sulok na mundo ay pantay-pantay, may angking dignidad, may laya at may mga karapatan. Hindi puwedeng ang mga Pinoy author lang ang bibigyang-proteksiyon ng gobyerno sa Pilipinas. Dapat lahat ng mga author.
Ganito rin ang siste sa ibang bansa tulad ng Singapore, Japan, o United Kingdom. Hindi puwedeng ang mga Singaporean, Japanese o British author lang ang bibigyang-proteksiyon ng kanilang gobyerno. Dapat lahat ng authors.
Hindi saklaw ng border o national boundaries ang human rights at copyright. Kasi nga universal ang human rights. Kasi nga universal din ang copyright.
Inaanyayahan ang mga awtor, publisher, o tagapagmana ng copyright na sumali sa FILCOLS. Ito’y para mabigyang proteksiyon ang kanilang mga akda. Kailangan lamang ay mayroon kayong published works kung kayo ay awtor/publisher o nasa inyo ang kapangyarihang magmanage kung heirs kayo ng awtor. Wala pong membership fee. Kung may tanong hinggil sa tinalakay na paksa, mag-email lamang sa filcols@gmail.com.
Showing posts with label Copyright and the Universal Declaration of Human Rights. Show all posts
Showing posts with label Copyright and the Universal Declaration of Human Rights. Show all posts
Thursday, December 29, 2011
Thursday, December 15, 2011
Buhay na Titik: Birthday ng Human Rights
ni Alvin Buenaventura ng FILCOLS
Tuwing 10 Disyembre ay ipinagdiriwang sa buong mundo ang Human Rights Day. Ito ay inoorganisa sa pangunguna ng Office of the High Commissioner for Human Rights, isang ahensiya sa ilalim ng United Nations.
Ang Disyembre 10 ay ang petsa ng pagpapatibay ng UN sa dokumentong Universal Declaration of Human Rights o Pandaigdigang Pagpapahayag ng mga Karapatang Pantao.
Ang naturang pagpapahayag ang naging basehan ng mga batas at policy ng maraming bansa tungkol sa human rights.
Mula sa UN declaration, lahat daw ng tao ay ipinanganak na malaya at may angking dignidad. At ang pagrespeto sa human rights ang daan sa isang mapayapa, makatarungan, at maunlad na mundo.
Dagdag pa, ang kalayaan at dignidad ay hindi puwedeng yurakan ng kahit na sino lalo na ng gobyerno. Ang kalayaan at dignidad ay hindi base sa relihiyon, kulay ng balat, antas ng edukasyon, posisyon sa lipunan, pagiging mayaman o mahirap, kasarian, at iba pa.
Katangi-tangi ang taong 2011 sa kuwento ng human rights dahil ito ang taon ng Arab Spring. Milyon-milyong mga tao ang nagtipon, nagpahayag, at nagpabagsak sa mga diktaturyang nagpahirap sa kanila sa mahabang taon.
Ang mga diktador ng Tunisia, Egypt, Lebanon, at iba pang karatig-bansa ay nagsibagsakan na parang mga pitsa ng domino. Si Ghadafy ng Lebanon ay agad na hinatulan ng taumbayan at binaril. Si Mubarak ng Egypt ay kasalukuyang nakakulong at nililitis.
Maraming natutuwa dahil namulat ang mga tao sa kanilang angking karapatan bilang tao. Ang respeto sa human rights ang siyang naging batayan ng mga botante sa unang eleksiyon na ginanap sa Egypt. Halos 30 years din silang walang layang pumili ng lider at gobyerno.
Ang authors, artists, at iba pang manlilikha ay madalas na kinukulong dahil mapanganib ang kanilang mga gawa sa mata ng mga diktador.
Kaya nakasaad din sa Universal Declaration of Human Rights ang mga karapatan ng mga alagad ng sining. Ito ang sinasabi ng Artikulo 27.2 “Ang bawat tao’y may karapatan sa pangangalaga ng mga kapakanang moral at materyal bunga ng alinmang produksiyong pang-agham, pampanitikan, o pansining na siya ang may-akda.”
Inaanyayahan ang mga awtor, publisher, o tagapagmana ng copyright na sumali sa FILCOLS. Ito’y para mabigyang proteksiyon ang kanilang mga akda. Kailangan lamang ay mayroon kayong published works kung kayo ay awtor/publisher o nasa inyo ang kapangyarihang magmanage kung heirs kayo ng awtor. Wala pong membership fee. Kung may tanong hinggil sa tinalakay na paksa, mag-email lamang sa filcols@gmail.com.
Birthday ng Human Rights
Tuwing 10 Disyembre ay ipinagdiriwang sa buong mundo ang Human Rights Day. Ito ay inoorganisa sa pangunguna ng Office of the High Commissioner for Human Rights, isang ahensiya sa ilalim ng United Nations.
Ang Disyembre 10 ay ang petsa ng pagpapatibay ng UN sa dokumentong Universal Declaration of Human Rights o Pandaigdigang Pagpapahayag ng mga Karapatang Pantao.
Ang naturang pagpapahayag ang naging basehan ng mga batas at policy ng maraming bansa tungkol sa human rights.
Mula sa UN declaration, lahat daw ng tao ay ipinanganak na malaya at may angking dignidad. At ang pagrespeto sa human rights ang daan sa isang mapayapa, makatarungan, at maunlad na mundo.
Dagdag pa, ang kalayaan at dignidad ay hindi puwedeng yurakan ng kahit na sino lalo na ng gobyerno. Ang kalayaan at dignidad ay hindi base sa relihiyon, kulay ng balat, antas ng edukasyon, posisyon sa lipunan, pagiging mayaman o mahirap, kasarian, at iba pa.
Katangi-tangi ang taong 2011 sa kuwento ng human rights dahil ito ang taon ng Arab Spring. Milyon-milyong mga tao ang nagtipon, nagpahayag, at nagpabagsak sa mga diktaturyang nagpahirap sa kanila sa mahabang taon.
Ang mga diktador ng Tunisia, Egypt, Lebanon, at iba pang karatig-bansa ay nagsibagsakan na parang mga pitsa ng domino. Si Ghadafy ng Lebanon ay agad na hinatulan ng taumbayan at binaril. Si Mubarak ng Egypt ay kasalukuyang nakakulong at nililitis.
Maraming natutuwa dahil namulat ang mga tao sa kanilang angking karapatan bilang tao. Ang respeto sa human rights ang siyang naging batayan ng mga botante sa unang eleksiyon na ginanap sa Egypt. Halos 30 years din silang walang layang pumili ng lider at gobyerno.
Ang authors, artists, at iba pang manlilikha ay madalas na kinukulong dahil mapanganib ang kanilang mga gawa sa mata ng mga diktador.
Kaya nakasaad din sa Universal Declaration of Human Rights ang mga karapatan ng mga alagad ng sining. Ito ang sinasabi ng Artikulo 27.2 “Ang bawat tao’y may karapatan sa pangangalaga ng mga kapakanang moral at materyal bunga ng alinmang produksiyong pang-agham, pampanitikan, o pansining na siya ang may-akda.”
Inaanyayahan ang mga awtor, publisher, o tagapagmana ng copyright na sumali sa FILCOLS. Ito’y para mabigyang proteksiyon ang kanilang mga akda. Kailangan lamang ay mayroon kayong published works kung kayo ay awtor/publisher o nasa inyo ang kapangyarihang magmanage kung heirs kayo ng awtor. Wala pong membership fee. Kung may tanong hinggil sa tinalakay na paksa, mag-email lamang sa filcols@gmail.com.
Wednesday, December 7, 2011
Buhay na Titik: Ang Diktador at ang Karapatan ng mga Author
ni Alvin Buenaventura ng FILCOLS
Kahit kailan, hindi pa ako nakakakilala ng taong gustong mapasailalim sa isang diktador. Ayaw natin sa diktador na president, diktador na propesor, diktador na boss, diktador na empleyado (oo, meron no'n), o diktador na asawa.
Si Ferdinand Marcos ay ang diktador na pinabagsak natin at patuloy na kinamumuhian ng marami. Meron pa ngang naglagay ng bomba at nagpasabog sa higanteng bust niya sa La Union.
Ano kaya ang gagawin mo kapag nalaman mo na isa sa impluwensiya ni Marcos ay dala pa rin ng marami sa kanilang isip at gawa?
Noong 1977 ay inilabas ni Marcos ang Presidential Decree 1203. Ito ay ang compulsory licensing o reprinting ng mga librong madalas ginagamit sa mga schools.
Bilang diktador iniutos ni Marcos ang sapilitang pagpaparami ng kopya ng mga librong educational, scientific, at cultural. Ang mga reprint ay ibinibenta sa murang halaga. Walang nagawa ang mga author na may-ari ng copyright.
Pa-pogi points niya ito sa mga estudyante at aktibistang propesor. Syempre ang na-violate naman ay ang karapatan ng mga author.
Ginawa ito ni Marcos bilang “temporary or emergency measure” dahil mataas masyado ang presyo ng libro. At ayon sa PD 1203, mahal ang libro kapag lampas sa 35 pesos ang presyo nito.
Dahil sa utos ni Marcos, kaliwa’t kanan ang naging violation sa human rights ng mga author. Karapatan ng mga author ang copyright ayon sa Article 27.2 ng Universal Declaration of Human Rights.
Maraming publisher at photocopy shops ang yumaman sa pawis ng mga author. Naging gasgas na alibi kapag nagpa-photocopy ng mga libro ang “mahal kasi kaya pa-xerox na lang ako.”
Ito ang bukambibig ng marami, mapa-propesor at mapa-estudyante.
Noong 1995 ay naging batas ang Republic Act 8293 o ang Intellectual Property Code of the Philippines. Ayon sa RA 8293 ang PD 1203 ni Marcos ay wala nang bisa.
Kaya dapat ay respetuhin na ng lahat ang human rights ng mga author. Pero nangyayari ba ito?
Marami pa ring propesor at estudyante ang patuloy na yumuyurak sa karapatan ng mga author. Sinasabi nilang galit sila sa diktador, galit sila kay Marcos. Pero ang impluwensiya ni Marcos ay patuloy na dumadaloy sa kanilang isip at gawa.
Inaanyayahan ang mga awtor, publisher, o tagapagmana ng copyright na sumali sa FILCOLS. Ito’y para mabigyang proteksiyon ang kanilang mga akda. Kailangan lamang ay mayroon kayong published works kung kayo ay awtor/publisher o nasa inyo ang kapangyarihang magmanage kung heirs kayo ng awtor. Wala pong membership fee. Kung may tanong hinggil sa tinalakay na paksa, mag-email lamang sa filcols@gmail.com.
Ang Diktador at ang Karapatan ng mga Author
Kahit kailan, hindi pa ako nakakakilala ng taong gustong mapasailalim sa isang diktador. Ayaw natin sa diktador na president, diktador na propesor, diktador na boss, diktador na empleyado (oo, meron no'n), o diktador na asawa.
Si Ferdinand Marcos ay ang diktador na pinabagsak natin at patuloy na kinamumuhian ng marami. Meron pa ngang naglagay ng bomba at nagpasabog sa higanteng bust niya sa La Union.
Ano kaya ang gagawin mo kapag nalaman mo na isa sa impluwensiya ni Marcos ay dala pa rin ng marami sa kanilang isip at gawa?
Noong 1977 ay inilabas ni Marcos ang Presidential Decree 1203. Ito ay ang compulsory licensing o reprinting ng mga librong madalas ginagamit sa mga schools.
Bilang diktador iniutos ni Marcos ang sapilitang pagpaparami ng kopya ng mga librong educational, scientific, at cultural. Ang mga reprint ay ibinibenta sa murang halaga. Walang nagawa ang mga author na may-ari ng copyright.
Pa-pogi points niya ito sa mga estudyante at aktibistang propesor. Syempre ang na-violate naman ay ang karapatan ng mga author.
Ginawa ito ni Marcos bilang “temporary or emergency measure” dahil mataas masyado ang presyo ng libro. At ayon sa PD 1203, mahal ang libro kapag lampas sa 35 pesos ang presyo nito.
Dahil sa utos ni Marcos, kaliwa’t kanan ang naging violation sa human rights ng mga author. Karapatan ng mga author ang copyright ayon sa Article 27.2 ng Universal Declaration of Human Rights.
Maraming publisher at photocopy shops ang yumaman sa pawis ng mga author. Naging gasgas na alibi kapag nagpa-photocopy ng mga libro ang “mahal kasi kaya pa-xerox na lang ako.”
Ito ang bukambibig ng marami, mapa-propesor at mapa-estudyante.
Noong 1995 ay naging batas ang Republic Act 8293 o ang Intellectual Property Code of the Philippines. Ayon sa RA 8293 ang PD 1203 ni Marcos ay wala nang bisa.
Kaya dapat ay respetuhin na ng lahat ang human rights ng mga author. Pero nangyayari ba ito?
Marami pa ring propesor at estudyante ang patuloy na yumuyurak sa karapatan ng mga author. Sinasabi nilang galit sila sa diktador, galit sila kay Marcos. Pero ang impluwensiya ni Marcos ay patuloy na dumadaloy sa kanilang isip at gawa.
Inaanyayahan ang mga awtor, publisher, o tagapagmana ng copyright na sumali sa FILCOLS. Ito’y para mabigyang proteksiyon ang kanilang mga akda. Kailangan lamang ay mayroon kayong published works kung kayo ay awtor/publisher o nasa inyo ang kapangyarihang magmanage kung heirs kayo ng awtor. Wala pong membership fee. Kung may tanong hinggil sa tinalakay na paksa, mag-email lamang sa filcols@gmail.com.
Thursday, March 17, 2011
Buhay na Titik: Copyright sa Universal Declaration of Human Rights
ni Alvin Buenaventura ng FILCOLS
Copyright sa Universal Declaration of Human Rights
Wala ang salitang “copyright” sa Universal Declaration of Human Rights.
Oo, kahit isa-isahin mo ang bawat deklarasyon ay hindi mo makikita ang salitang
“copyright” dito. Ibig bang sabihin ay walang halaga ang talakayan natin tungkol sa copyright?
Teka, bago ko sagutin ‘yan ay meron muna akong tanong sa 'yo.
Alam mo bang walang salitang “Filipinas” sa ating Pambansang Awit? Ang pamagat
nito ay “Lupang Hinirang” at kahit na isa-isahin mo ang bawat taludtod nito ay
hindi mo makikita ang salitang “Filipinas” dito. Ibig bang sabihin ay
wala naman palang kaugnayan ito sa ating bansang Filipinas?
Siyempre, hindi ang sagot sa dalawang tanong. Dahil kahit wala ang salitang
“copyright” sa Universal Declaration of Human Rights ay nakapaloob naman ang
konsepto nito sa mga pertinent na artikulo. At kahit wala ang salitang
“Filipinas” sa “Lupang Hinirang” ay nakapaloob ang kaluluwa ng ating bayan sa
bawat taludtod ng pambansang awit.
Ang salitang copyright ay isang terminong legal. Ibig sabihin ito ay salitang
inimbento ng mga expert sa batas para magkaisa at magkaunawaan kapag
pinag-uusapan ang karapatan ng mga manunulat, kompositor, at iba pang
malikhaing tao na siyang creator ng mga gawang literary, artistic, at scientific.
Ganito rin ang nangyari sa Filipinas. Maraming pangalang ibinigay ang iba’t
ibang tao o pangkat ng tao sa ating bayan tulad ng Felipinas, Las Islas
Filipinas, Islas del Poniente, San Lazaro, Republica Filipina, at Philippine
Islands.
Alam nating ang pinagmulan ng pangalang Filipinas ay ang haring Felipe
ng Espanya. Pero isa sa sinaunang gumamit ng pangalang ito ay si Philip II na hari ng Macedonia. Siya ang ama ni Alexander the Great. Ang pangalang Philip ay kombinasyon ng dalawang salitang Greek na “philos” o kaibigan at “hippos” o kabayo. Ibig
sabihin ng pangalang Philip ay taong maibigin o mahilig sa kabayo.
Isang tanong: e bakit konti lang ang mahilig sa kabayo sa Republika ng Filipinas?
Para magkaisa at magkaintindihan ang mga tao ay idineklara ng mga mambabatas na
ang official name ng ating bayan ay Republic of the Philippines.
Makikita ito sa ating Saligang Batas 1935 (Article 18, sec. 1).
Alam nating ang pinagmulan ng copyright ay ang Statute of Anne noon
1710. Ito ay naka-focus sa karapatan ng may-akda na magparami ng kopya ng kanyang
mga aklat sa pamamagitan ng printing o right to copy. Mula sa right to copy or
print books ay lumawak ang sakop ng copyright.
Sa kasalukuyan ang copyright ay isang bungkos ng mga karapatan.
Siyempre nasa una pa rin ang “right to copy” na ang legal term ay “reproduction right.” Ang ibang karapatan sa ilalim ng Copyright Law na nakapaloob sa Intellectual
Property Code of the Philippines ay ang mga sumusunod: dramatization, translation,
adaptation, abridgement, other transformation of the work, first public distribution,
rental, public display, public performance, at other communication to the
public (IP Code Chap. V, sec. 177.1 -177.7).
Isa sa naging basehan ng ating IP code ang Universal Declaration of
Human Rights na binuo noong 1948.
Dalawang articles ang masasabing pundasyon ng copyright sa ating batas mula sa
Universal Declaration of Human Rights. Una, ang lahat ng tao ay may karapatang
magtrabaho, may layang pumili ng trabahong gusto niya, magtrabaho sa isang
makatarungan at maayos na lugar, at may proteksiyon mula sa pagkawala
ng trabaho (Article 23.1).
Kasunod nito ay ang karapatan ng bawat nagtatrabaho na makatangap ng
makatarungan at “favourable remuneration” para sa kanyang sarili at para magkaroon siya ng kakayahang mabigyan ang kanyang pamilya ng buhay na may dignidad
(Article 23. 3).
Ikalawa, dapat bigyang-proteksiyon ang mga karapatang moral at materyal ng mga
author ng gawang scientific, literary, at artistic (Article 27.2).
Ang mga may-akda ay manggagawang dapat kumita nang sapat at mabigyan ng karampatang bayad sa bawat gamit ng kanilang mga akda o gawa. Bakit? Sapagkat may katawan din silang kailangang pakainin at may pamilyang dapat itaguyod at mabigyan ng buhay na may dignidad.
Hindi ako sang-ayon sa panukala ng ilan na dapat isantabi ang copyright dahil
imbensiyon lang ito ng mga abogado at ni hindi naman ito nabanggit sa Universal Declaration of Human Rights. Kung gayon ay dapat na ring isantabi ang Filipinas dahil wala namang mahilig sa kabayo dito.
Kailangan nating magkaisa at magkaunawaan sapagkat maraming kabuhayan
at maraming pamilya ang nakasalalay ang kita sa copyright.
Inaanyayahan ang mga authors, publishers o tagapagmana ng copyright na sumali sa FILCOLS para lalo pang mabigyang-proteksiyon ang kanilang mga gawa. Wala pong membership fee. Ang mahalaga ay mayron kayong published works para sa mga author at nasa inyo ang kapangyarihang mag-manage kung heirs kayo ng author. Kung may tanong
hinggil sa tinalakay na paksa, mag-email lamang sa filcols@gmail.com.
Copyright sa Universal Declaration of Human Rights
Wala ang salitang “copyright” sa Universal Declaration of Human Rights.
Oo, kahit isa-isahin mo ang bawat deklarasyon ay hindi mo makikita ang salitang
“copyright” dito. Ibig bang sabihin ay walang halaga ang talakayan natin tungkol sa copyright?
Teka, bago ko sagutin ‘yan ay meron muna akong tanong sa 'yo.
Alam mo bang walang salitang “Filipinas” sa ating Pambansang Awit? Ang pamagat
nito ay “Lupang Hinirang” at kahit na isa-isahin mo ang bawat taludtod nito ay
hindi mo makikita ang salitang “Filipinas” dito. Ibig bang sabihin ay
wala naman palang kaugnayan ito sa ating bansang Filipinas?
Siyempre, hindi ang sagot sa dalawang tanong. Dahil kahit wala ang salitang
“copyright” sa Universal Declaration of Human Rights ay nakapaloob naman ang
konsepto nito sa mga pertinent na artikulo. At kahit wala ang salitang
“Filipinas” sa “Lupang Hinirang” ay nakapaloob ang kaluluwa ng ating bayan sa
bawat taludtod ng pambansang awit.
Ang salitang copyright ay isang terminong legal. Ibig sabihin ito ay salitang
inimbento ng mga expert sa batas para magkaisa at magkaunawaan kapag
pinag-uusapan ang karapatan ng mga manunulat, kompositor, at iba pang
malikhaing tao na siyang creator ng mga gawang literary, artistic, at scientific.
Ganito rin ang nangyari sa Filipinas. Maraming pangalang ibinigay ang iba’t
ibang tao o pangkat ng tao sa ating bayan tulad ng Felipinas, Las Islas
Filipinas, Islas del Poniente, San Lazaro, Republica Filipina, at Philippine
Islands.
Alam nating ang pinagmulan ng pangalang Filipinas ay ang haring Felipe
ng Espanya. Pero isa sa sinaunang gumamit ng pangalang ito ay si Philip II na hari ng Macedonia. Siya ang ama ni Alexander the Great. Ang pangalang Philip ay kombinasyon ng dalawang salitang Greek na “philos” o kaibigan at “hippos” o kabayo. Ibig
sabihin ng pangalang Philip ay taong maibigin o mahilig sa kabayo.
Isang tanong: e bakit konti lang ang mahilig sa kabayo sa Republika ng Filipinas?
Para magkaisa at magkaintindihan ang mga tao ay idineklara ng mga mambabatas na
ang official name ng ating bayan ay Republic of the Philippines.
Makikita ito sa ating Saligang Batas 1935 (Article 18, sec. 1).
Alam nating ang pinagmulan ng copyright ay ang Statute of Anne noon
1710. Ito ay naka-focus sa karapatan ng may-akda na magparami ng kopya ng kanyang
mga aklat sa pamamagitan ng printing o right to copy. Mula sa right to copy or
print books ay lumawak ang sakop ng copyright.
Sa kasalukuyan ang copyright ay isang bungkos ng mga karapatan.
Siyempre nasa una pa rin ang “right to copy” na ang legal term ay “reproduction right.” Ang ibang karapatan sa ilalim ng Copyright Law na nakapaloob sa Intellectual
Property Code of the Philippines ay ang mga sumusunod: dramatization, translation,
adaptation, abridgement, other transformation of the work, first public distribution,
rental, public display, public performance, at other communication to the
public (IP Code Chap. V, sec. 177.1 -177.7).
Isa sa naging basehan ng ating IP code ang Universal Declaration of
Human Rights na binuo noong 1948.
Dalawang articles ang masasabing pundasyon ng copyright sa ating batas mula sa
Universal Declaration of Human Rights. Una, ang lahat ng tao ay may karapatang
magtrabaho, may layang pumili ng trabahong gusto niya, magtrabaho sa isang
makatarungan at maayos na lugar, at may proteksiyon mula sa pagkawala
ng trabaho (Article 23.1).
Kasunod nito ay ang karapatan ng bawat nagtatrabaho na makatangap ng
makatarungan at “favourable remuneration” para sa kanyang sarili at para magkaroon siya ng kakayahang mabigyan ang kanyang pamilya ng buhay na may dignidad
(Article 23. 3).
Ikalawa, dapat bigyang-proteksiyon ang mga karapatang moral at materyal ng mga
author ng gawang scientific, literary, at artistic (Article 27.2).
Ang mga may-akda ay manggagawang dapat kumita nang sapat at mabigyan ng karampatang bayad sa bawat gamit ng kanilang mga akda o gawa. Bakit? Sapagkat may katawan din silang kailangang pakainin at may pamilyang dapat itaguyod at mabigyan ng buhay na may dignidad.
Hindi ako sang-ayon sa panukala ng ilan na dapat isantabi ang copyright dahil
imbensiyon lang ito ng mga abogado at ni hindi naman ito nabanggit sa Universal Declaration of Human Rights. Kung gayon ay dapat na ring isantabi ang Filipinas dahil wala namang mahilig sa kabayo dito.
Kailangan nating magkaisa at magkaunawaan sapagkat maraming kabuhayan
at maraming pamilya ang nakasalalay ang kita sa copyright.
Inaanyayahan ang mga authors, publishers o tagapagmana ng copyright na sumali sa FILCOLS para lalo pang mabigyang-proteksiyon ang kanilang mga gawa. Wala pong membership fee. Ang mahalaga ay mayron kayong published works para sa mga author at nasa inyo ang kapangyarihang mag-manage kung heirs kayo ng author. Kung may tanong
hinggil sa tinalakay na paksa, mag-email lamang sa filcols@gmail.com.
Subscribe to:
Posts (Atom)