Showing posts with label National Library. Show all posts
Showing posts with label National Library. Show all posts

Friday, November 25, 2011

Buhay na Titik: Ang Papel ng National Library

ni Alvin J. Buenaventura ng FILCOLS


Ang Papel ng National Library


Alam mo bang ang Bible ay isang library?

Oo. Isa itong maliit na library dahil binubuo ito ng iba’t ibang libro na isinulat ng iba’t ibang tao sa iba’t ibang lugar at panahon.

Mahalaga ang library dahil ito ang siyang nagiging treasure chest ng mga tradition, kultura, at kasaysayan.

Noong gawa pa sa putik ang mga libro, ito ay niluluto sa pugon para tumigas. Baked books kumbaga. Libo-libo ang baked books na nadiskubre sa Nineveh, isang lumang city sa Iraq.

Ang mga Greek ay meron ding library at isa sa pinakasikat ay ang Library of Alexandria. Ito ang nagsilbing sentro ng kultura at pagkatuto bago sumikat ang mga Romano.

Ang library naman ng mga Romano ay kadalasang nahahati sa dalawang uri. Ang isa ay para sa mga librong nakasulat sa Greek at ang isa ay para sa mga nakasulat sa Latin. Parang ngayon, may English at Filipino books section.

Siyempre ang mga Chinese, hindi magpapahuli. Meron silang mga libro na nakasulat sa silk. At pati ang lalagyan ay gawa sa silk. Wala tayong panama doon.

Noong bumagsak ang Roman Empire, at nagkagera-gera sa Europa, mahalaga ang mga library sa loob ng mga monasteryo at simbahang Katoliko dahil sila ang nagtatago ng mga sinaunang libro.

Marami sa mga bagong kaalaman natin ay mula sa mga librong inalagaan ng mga monk. Halimbawa ay ang buhay ni Julius Ceasar, mga kaalaman tungkol sa algebra, geometry, at philosophy.

Kaya lahat ng mga bansa mayaman o mahirap man ay gumagawa ng paraan para makapagtayo at makapagbukas ng sariling National Library.

Meron na tayong maliit na library noong 1887 na nasa Intramuros. Itinaguyod ito ng mga Espanyol. Pero nagkaroon lang tayo ng talagang National Library natin noong panahon na ng mga Kano, sa pamamagitan ng Act no. 96 ng Philippine Commission noong 1901.

Oo, 110 years old na ang ating National Library! 'Yong building sa T. M. Kalaw ay naitayo lang noong 1961. Medyo late na. Maraming lugar ang pinaglipat-lipatan bago tayo nagkaroon ng permanenteng building.

Kung ang Bible ang siyang naging mobile library ng mga Kristiyano at naging instrumento sa pagpapalaganap sa kuwento ni Jesus, ang ating National Library at mga satellite librariy nito ang instrumento sa pagpapalaganap sa kuwento ng mga Pinoy para sa mga kabataan at sa mga dayuhan.

Inaanyayahan ang mga awtor, publisher, o tagapagmana ng copyright na sumali sa FILCOLS. Ito’y para mabigyang proteksiyon ang kanilang mga akda. Kailangan lamang ay mayroon kayong published works kung kayo ay awtor/publisher o nasa inyo ang kapangyarihang magmanage kung heirs kayo ng awtor. Wala pong membership fee. Kung may tanong hinggil sa tinalakay na paksa, mag-email lamang sa filcols@gmail.com.

Wednesday, February 9, 2011

Buhay na Titik: Copyright at ang Principle of Automatic Protection

ni Alvin Buenaventura ng FILCOLS


Copyright at ang Principle of Automatic Protection


Paglabas ng umiiyak na sanggol sa sinapupunan ng kanyang ina, siya ay ganap na tao na, may karapatan at binibigyang-proteksiyon ng batas.

Ang birth certificate ay pagpapatunay na ipinanganak siya ng kanyang ina sa nasabing lugar at petsa. Nakasaad din sa sertipiko kung sino ang kanyang ama, kung sino ang nagpaanak at iba pang detalye.

Kailangan ang birth certificate sa enrolment ng bata, pagkuha ng mga ID at importanteng dokumento mula sa gobyerno tulad ng passport.

Pero hindi kailangan ang birth certificate para patunayang tao nga ang sanggol. Hindi kailangan ang papel para ipaglaban ang karapatan ng isang bata. Hindi kailangan ang papel para siya maproteksiyunan ng batas.

Ang papel ay certificate of birth. Hindi certificate of humanity.

Ang halimbawang binanggit ang gusto kong ikabit pagdating sa copyright ng mga akda. Ayon sa Principle of Automatic Protection na ikalawa sa Berne Convention, ang lahat ng akda at gawa ay nagkakaroon ng automatic protection matapos itong malikha.

Ang automatic protection na ito ay tinatawag na copyright. Ibig sabihin matapos ang huling pangungusap sa iyong nobela o maikling kuwento, may copyright na agad ito. Parang magic.

Ganito rin ang magic matapos ang huling pahid ng pintura sa iyong nilikhang painting. Pati na sa huling nota na iyong kinompows na love song o huling taludtod na iyong isinulat sa sariling tula. Automatic ang copyright. Parang magic.

Sapagkat katulad ng sanggol, ang iyong akda o gawa ay isang kumpletong expression of ideas na may karapatan at kailangang bigyan ng proteksiyon. Hindi na kailangan ng papel o anumang dokumento.

E, ano ‘yong papel na binibigay ng National Library matapos mo dalhin ang iyong akda sa kanilang opisina?

Ang tawag sa papel na ‘yon ay certificate of registration. Hindi certificate of copyright. Ibig sabihin ang iyong akda o gawa ay na-isubmit sa kanila at nakarehistro sa kanilang talaan.

Hindi ka bibigyan ng sertipiko para sabihing “ikaw na may akda ay may copyright sa iyong libro” o kaya “ikaw ang may likha ay may copyright sa iyong painting.” Kakambal ng iyong paglikha o pagtatapos sa iyong likha ang pagkakaroon mo ng karapatan dito bilang creator. Sa madaling sabi, automatic ang copyright. At automatic din ang proteksiyon.

Kaya pag narinig mo ang biyenan mong pupunta siya sa National Library para magpa-copyright ng libro niya, ibigay mo ang artikulong ito para maliwanagan siya. ‘Wag mong pagtawanan ang biyenan mo dahil alam naman nating wala naman talaga siyang librong naisulat. Pangarap n’ya lang ‘yon. Wish niya lang.

Inaanyayahan ang authors, publishers o tagapagmana ng copyright ng mga yumaong authors na sumali sa FILCOLS para mabigyang-proteksiyon ang kanilang mga gawa. Wala pong membership fee. Sapat nang mayroon kayong published works (para sa mga author) at nasa inyo ang kapangyarihang mag-manage ng published works kung heirs kayo ng author. Kung may tanong hinggil sa tinalakay na paksa, mag-email lamang sa filcols@gmail.com.

Para sa Buhay na Titik, kolum ng FILCOLS sa pahayagang Responde Cavite ngayong 9 Pebrero 2011